|
Żarnowiec to wieś położona 4 km na zachód od Krokowej, nad północnowschodnim krańcem Jeziora Żarnowieckiego.
Początki osadnictwa w rejonie Żarnowca sięgają ok. 700 lat p.n.e. i związane są z ludnością kultury łużyckiej oraz wschodniopomorskiej. W VII-X w. na Górze Zamkowej, w pobliżu Jeziora Żarnowieckiego, znajdował się gród. W XIII w. powstała osada kaszubska, wzmiankowana w dokumentach jako Sarnkow, Sarnowitz, Sarnowicz lub Czarnowicz.
Od ok. 1215 r. Żarnowiec należał do opactwa Cystersów w Oliwie, które założyło tu żeński klasztor Cysterek. Klasztor żarnowiecki wraz z należącymi do niego posiadłościami został oficjalnie zatwierdzony w 1279 r. przez księcia pomorskiego Mestwina II, który nadał mu także specjalne przywileje sądownicze i ekonomiczne.
W XIV w. Żarnowiec wszedł w skład państwa krzyżackiego i został włączony do komturstwa gdańskiego. W 1433 r. najechany przez wojska husyckie. Podczas wojny trzynastoletniej pod Żarnowcem wojska polskie dowodzone przez P. Dunina stoczyły w 1462 r. zwycięską bitwę z Krzyżakami, w której zginął ich dowódca - F. Raveneck. Po wojnie Żarnowiec na mocy pokoju toruńskiego w 1466 r. wszedł w skład Prus Królewskich.
W 1590 r. został przejęty przez benedyktynki z Chełmna. W roku 1617 powstało opactwo Benedyktynek, które prowadziło ożywioną działalność gospodarczą. Od 1919 r. Żarnowiec stał się osadą graniczną. Od 1945 r. w należy już to Polski. W 1946 r. do żarnowca powróciły benedyktynki, repatriowane z Wilna.
Na przeciwległym brzegu jeziora Żarnowieckiego, wzdłuż brzegu rozciąga się niewielka wioska Nadole, gdzie niegdyś budowano Elektrownię Jądrową Żarnowiec, której pozostałością jest monumentalny hotel "Nowy" oraz Ośrodek Rekreacyjno-Campingowy "Cztery Wiatry", z przystanią i obiektami sportowymi. Ciekawostką jest figurka w drzewie, usytuowana w centrum Nadola. Drzewo to zostało złamane przez wywrotkę wiozacą materiał budowlany do elektrowni. Zostało później podniesione, a spróchniałe wnętrze wyczyszczono i wypełniono betonem. Usytuowaną w dziupli figurę Chrystusa ustawiono na poprzednie miejsce. Następnej wiosny drzewo wypuściło liście i do dziś pięknie rośnie.
Około 2 km od Nadola usytuowana jest pochodząca z końca lat 70-tych Elektrownia Szczytowo-Pompowa w Czymanowie. Na pobliskim wzgórzu, na miejscu wsi Kolkowo wybudowano zbiornik retencyjny dla elektrowni. Mieści się tu 13 mln m3 wody. Dwukrotnie w ciągu dnia 3 mln m3 wody przepływa pomiędzy elektrownią a zbiornikiem, rurami o średnicy 7m. Warto się tu zatrzymać i wejść na koronę zbiornika, skąd roztacza się wspaniała panorama Jeziora Żarnowieckiego. Jako jedno z nielicznych tak dużych jezior nie jest ono objęte strefą ciszy. Położenie w otoczeniu wysokich wzgórz morenowych i bliskość morza sprawiają, że zawsze wieją tu z różnych kierunków wiatry o sile nieznacznie mniejszej niż nad morzem. Okolo 1/3 obszaru jeziora jest stosunkowo płytkia i stwarza doskonałe warunki do uprawiania windsurfingu i sportów motorowodnych.